|
| |||||||
Motor/Teknik Bilgiler icinde YaĞlama sİstemlerİ konusu , Yağlama ve Yağlama Sistemleri Dizel motorlarının bakım ve onarım giderlerini en aza indirmek, motorlarınönemli parçalarındaki aşınma ve korozyonun minimumda tutmak için, verimli bir yağlama gerekmektedir. Bu nedenle; yağlama ilkeleri, yağ ...
 |
|
|
LinkBack | Seçenekler | Stil |
12-27-2009, 22:46
|
#1 | ||
|
SİTE KURUCUSU
|
Yağlama ve Yağlama Sistemleri Dizel motorlarının bakım ve onarım giderlerini en aza indirmek, motorlarınönemli parçalarındaki aşınma ve korozyonun minimumda tutmak için, verimli bir yağlama gerekmektedir. Bu nedenle; yağlama ilkeleri, yağ türleri yağların fiziksel özellikleri, türlü yağlama yağlarının nasılelde edildikleri ve yararlı bir şekilde nasıl kullanılacaklarının işletmeciler tarafından iyi bilinmesi gerekir.
Yağlama Yağlarının Görevleri Yağlama yağlarının sadece motorun hareketli parçalarının yağlanmasında değil, sürtünme kayıpları ve aşınmayı önlemek, karbon artıklarının birikmesini engel olmak, pistonların soğutulmasını sağlamak, yanma sırasında oluşan yanma asitlerini nötralize ederek etkisiz hale getirmek ve asitlerden gelen aşınmaları en aza indirmek gibi görevleri vardır. Görevlerini yerine getirebilmek için ideal bir yağ; 1.Silindir gömleğinde yeterli ve iyi bir yağlama katmanı oluşturarak gömlek ve piston seğmanlarının aşınmasını önlemek 2.Piston seğmanlarının yuvalarında tutmasına neden olan yapışkan artıklar oluşturmamalı 3.Yatak aşınmalarının azalmasına yardımcı olmalı 4.Silindir yüzeyleri ve subapta yapışkan atıklar bulunmamalı 5.Motoru temizlemeli 6.Yağ devresinde, filitrelerde ve yağlama yağı soğutucularında çamur vetıkanmaya neden olan artıklar bırakmamalı 7.Her türlü filitre kullanılmasına elverişli olmalı 8.Yağ sarfiyatını azaltacak özelliklere sahipolmalı 9.Yağ değiştirme süresi uzun olmalı 10.Soğuk havalarda kolayca ilk hareket sağlayan özellikte olmalı Yağlama Yağlarının Yapısı Dizel motorlarında kullanılan yağlama yağları son derece karmaşık yapıda olup, ham petrolün damıtılması sonucu elde edilir ve genellikle karbon ve hidrojenden luşurlar.Yapılarında ağırlıksal olarak yakıtlardaki gibi %13-15 hidrojen bulunur. Yağlama yağı üreten firmalar açısından ham petrolbaşlıca üç ana gruba ayrılırlar. 1.Parafin mumu kapsayan, içinde çokaz veya hiç asfalt bulunmayan parafin kökenli ham petrol 2.Naftenik kökenli petroller. Bunlar önemli miktarda asfalt kapsarlar. İçlerinde parafin mumu hiç yoktur veya az miktarda bulunur. 3.Karma kökenli petroller. Bunlarda oldukça büyük miktarlarda parafin mumu ve asfalt bulunur. Yağlama yağlarının üretilmesi için ilk işlem damıtma olayıdır. Damıtma sonucu ham petrolün uçucu elemanları petrolden ayrılır ve geriye daha ağır elemanlar kalır. Sürdürülen damıtma işlemi sonucu ağır elemanlardan da yağlama yağı elde edilir. Yağlama yağları, genellikle iki kere damıtılır.Birinci damıtmada, ham petroldeki tüm yağlar çıkarılır. Buna birincil veya <> denir. Bu işlemden sonra, birincil damıtma ürünleri tekrar damıtılarak hafif ve ağır makine yağları, mil yağları ve daha ağır olan silindir yağları elde edilir. Birincil damıtmadan hemen önce, yağ küçük bir miktar kireç veya soda karıştırılarak içindeki asitin nötralize edilmesini sağlar. Ham petrolün damıtılması sonucu elde edilen yağların dışında, endüstride bitkisel ve hay vansal yağlardan da yaralanılmaktadır. Bitkisel ve hayvansal yağlar, yapılarındaki oksijen, oksitlenmeye dayanıksız, ısı ile yapışakan artıklar meydana getirme eğliminde oluşları nedeniyle diesel motorlarında tek başına kullanılmazlar. Çoğu zaman özelliklerini geliştirme bakımından, ham petrolden eldeedilen <>, küçük bir miktar bitkisel ve hayvansal yağ eklenebilir. Ham petrolün damıtılması sonucu elde edilen yağlama yağlarına <> yada <<Esas Yağ>> adı verilir. Bu yağ içine bir takım katkı maddeleri katılmaksızın dizel motorlarında kullanılmaz. Yataklarda, silindirlerde kullanışlarına göre esas yağlara çok çeşitli katkı maddeleri ilave edilmektedir. Yağlama Yağlarının Özellikleri Diesel motorlarında kullanılmakta olan yağlama yağları yakıtlara benzer. Ancak özğül ağırlıklarının daha büyük ve viskozitelerinin daha yüksek oluşu ve iç yapılarının farklılığı onları yakıtlardan ayırır. Yağlama yağlarının harman edilmesi ve yapılarına bazı katkı maddelerinin eklenmesi de mümkündür. Yağlama yağlarının fizikselve kimyasal özellikleri, diesel yakıtlarında olduğu gibi, türlü deneyler sonucu saptanır. Bu deneyler sırasıyla 1.Özğül ağırlık 2.Parlama(Tutuşma) Noktası 3.Akma Noktası 4.Viskozite Deneyleridir. Bunlara ek olarak yapılan bir çok kimyasal ve fiziksel deney daha vardır. 5.Karbon artıkları 6.Su ve tortu 7.Asit eğilimi veya asidite 8.Su ile karışma 9.Çamur deneyi 10.Oksitlenme deneyi Oysa bir yağlama yağının en önemli özelliği, açıklama ve tanımlaması çok zor olan <> Bu özelliğin saptanması için kolay ve çabuk uyğulanabilir bir yön- tem bulmak pek mümkün değildir. Ancak, dizel motorunun gerçek işletme koşullarında, aylar ve çoğu zaman yıllar alan uzun süreli ve zahmetli çalışmalar sonucu, bu konuda gerçek bir yarğıya varılabilir. Dizel yağlarında, özğül ağırlıkları 15,5 °C'de SAE veya 0,9036-0,9328 gram/cm; parlama noktası 204-232 °C; akma noktası -1 °C ile 15 °C; viskozitesi 54 °C de 100-500 SSU veya 84-420 Redwood/Saniye; karbon artıkları %0,2-%0,6; su ve tortu sıfır değerlerindedir Diesel Motorlarında Yağlama Diesel motorlarında yağlanması gereken sürtünme yüzeyleri; 1.Piston ve silindirler 2.Krank milini taşıyan ana yatakları 3.Krank pin ve yatakları 4.Perno ve yatakları 5.Turbo blower 6.Subap hareket mekanizması Cebri Yağlama Dizel motorlarının silindirlerinin yağlanmasında <<Mekanik Yağdanlık>> adı verilen ve motordan hareketini alarak çalışan yağ pompalarından faydalanılmaktadır. Yağ pomapası, karterden ucunda süzgeç bulunan boru yardımıyla emdiği yağlama yağı bir kangal veya petekli soğutucudan ve yağ filitresinden geçirdikten sonra motora vermektedir. Yağlama yağı pompasının sağladığı basınçlı yağ motor boyunca uzanan ve çoğu zaman silindirsel şekilde olan yağ galerilerine verilir. Rezervuar veya yağ galerisi adları verilen yag hederi birer boru yardımıyla krank milini taşıyan ana yataklara bağlanmıştır. Yağ galerisindeki basınç iştirak borusu yardımıyla yatak üst kepine verilir. Böylelikle krank mili içindeki yağ kanallarına girerek, oradan krank pin yataklarına erişir. Basınçlı yağ krank pin yataklarınıda cebri olarak yağladıktan sonra, biyelin dikey ekseni yönünde açılmış yağ kanallarından perno yatağına ulaşır. Buradaki görevini tamamlayan yağlama yağı, piston kafasındaki yatay kanallara çıkarak pistonun sogutulmasını da sağlar ve yağ seğmanlarındaki delikten çıkarak silindirleri de yağlamaktadır. Dizel motorlarının çalışması sırasında özellikle eksantrik kamlarının, kam çıkıntılarının hızlı bir şekilde aşınmasına engel olmak için, iyi bir biçimde yağlanmaları gerekir. Motorlar da kamlar yağ galerilerinden beslenen ve bir taşıntı borusu ile kam yataklarına verilmekte ve buradan subap iticilerinin içerisinde açılmış olan yağ kanallarından külbütöre gelmektedir. Külbütör üzerinde bulunan yağlama ayar vidasıyla yağlamanın tam olarak yapılması sağlanmaktadır. Kullanılan silindir kapağındaki yağ subap iticilerinin bulunduğu itici muhafazası tüplerinden kartere inmektedir. Gürültü ve aşınmayı en aza indirmekiçin, kam milini hareket ettiren dişliler ve donanımları basınçlı yağ devresinden sağlanan ufak bir yağ akımıyla yağlanırlar. Yüksek basınç pompasında bulunan silindir ve plancırların çalışmasını sağlayan kam mili nin yağlanmasını sağlamak için yağ galerisinden bir boru injeksiyon pompasına gitmektedir. Yağlama Devresi Bileşenleri Diesel motorlarının yağ devrelerini oluşturan kısımları; 1.Filitre 2.Yağ Pompaları 3.Soğutucular 4.Basınç ölçme cihazları Filitreler Dizel motorlarında verimli bir yağlama için iki önemli faktör rol oynar. Bunlardan birincisi sürtünme yüzeylerine yeterli yağ vermek ve ikincisi temiz veya yabancı maddelerinden arındırılmış yağ kullanmaktır. Motorun çalıştırılması sırasında yağlama yağı sürekli olarak kirletildiğinden; zaman zaman temizlenmesi ve yabancı maddelerin giderilmesi gerekir. Yağlama yağlarını temizlemek üzere yayğın olarak kullanılan cihazlara, filitre adı verilmektedir. Bunlar yağlama yağı içindeki yabancı maddeleri, örneğin özellikle karbon artıklarını tutarlar. Dizel motorlarında çok ince delikli ve 0,12-0,15 mm ölçülerinde yabancı maddeleri tutmak üzere, çok çeşitli filitreler kullanılmaktadır. Diesel motorlarının yağlama sistemlerinde; Metal kenarlı Perdeli Kumaşlı Topraklı Sıkıştırılmış kağıtlı veya selüloz tipli Selüloz ve topraklı Rafineri türlü filitre kullanılır. Yağ filitre kabına üst taraftan verilir ve çok sayıdaki dairesel deliklerden geçerek, filitre elemanının silindirsel yüzeyine gelir. Filitre elemanı metal bir flanşa oturmaktadır .Dıştaki deliklerden filitre elemanına gelen yağ, küçük deliklerden içi boş boruya girer ve onun üst tarafından çıkar. Filitre elemanı; sıkıca paketlenmiş çok küçük gözenekli pamuk veya selülozdan meydana gelmiştir. Böylece çok küçük örneğin, 0,0254 mm ölçülerindeki yabancı maddeler tutulur Filitre elemanının içi, yağdan süzülen çamur ve pisliklerle dolduğu zaman, yağ kirlenmeye başlar ve viskozitesi yükselir.Bu olay, filitre elemanının yenilenmesi ve değiştirilmesi zamanının geldiğinin göstergesidir. Filitrelerin verimli bir temizleme yapabilmeleri için temizlenecek yağın belirli bir sıcaklıkta olması gerekir. Bu nedenle ideal olarak, temizlenecek yağın viskozitesi 120 SSU'yu geçmemelidir. Bu viskozite değerini elde edebilmek yönünden türlü yağlar için çeşitli sıcaklıklar bulunmaktadır. Oysa bir çok motorda karter sıcaklığı yeterince yüksektir. Bu nedenle yağlama yağları soğutuculara verilmeden önce filitrelerden geçirilmelidir. Yağ Pompaları Yağlama sistemlerinde, yağlama yağını dolaştırabilmek amacıyla yağ pompaları kullanılmaktadır. Dizel motorlarda kullanılan yağ pompaları dişli pompalardır.Bu pompalar hareketini motordan almaktadır. Bu pompaların verdiği yağın çıkış basıncı 1,55-6 Bar değerleri arasın da değişmektedir. Yağ Soğutucuları Dizel motorlarında dolaştırılan yağlama yağı; yataklardan yağla soğutulan pistonlardan ve yanma odasından, silindir duvarlarındaki yağ filimine aktarılan ısıyı ve kartere dökülür. Bu ısının türlü yöntemlerle yağlama yağı üzerinden alınarak sıcaklığın 80 °C veya ön görülen sıcaklığın altında tutulması gerekir. Çünkü yüksek sıcaklıkta yağlama yağı hızlı bir şekilde oksitlenir. Bu nedenle yağların soğutulması için yağ soğutucusuna ihtiyaç bulunmaktadır. Pistonları yağ ile soğutulan motorlarda yağ soğutucusu kullanılması kaçınılmaz olamktadır. Dizel motorlarında kullanılmakta olan yağ soğutucuları 2 guruba ayrılırlar. * Borulu * Radyatörlü Borulu soğutucular belirli bir debide yağın geçmesini sağlayan boruların kanğal şeklinde sarılmasından yapılmışlardır. Boruların üstleri soğutmayı tam sağlamak ve ısı alış veriş yüzeyini artırmak amacıyla kanatcıklarla kaplanmıştır. Motordan tahrik alan soğutucu fan havayı soğutma kanalının bulunduğu ortama vermekte ve buradaki hava ısı alışverişi yaptıktan sonra silindirlerin arasında bulunan yarıklardan dışarı atılmaktadır. Yağ Soğutucularının Temizlenmesi Soğutucuların yağ bölğeleri; belirli zaman aralıklarında temizlenmelidir. Soğutucuların temizlenmeleri gereği, yağın giriş ve çıkışları arasındaki sıcaklık farkı ile kendini gösterir. Deneyler; içindeki karbonlaşmış yağ bulunan soğutucunun temizlenmesinde büyük zorluklar olduğunu göstermiştir. Çünkü karbonu temizleyecek bir çözücü bulunmamaktadır. Ancak içinde kısmen katılaşmış yağ bulunan soğutucuların temizlenmesinde bir sorun sözkonusu değildir. Soğutucuların temizlenmesinde kullanılan pek çok ticari kimyasal bileşik vardır. Temizlenecek soğutucuların içinde bulunan yağ boşaltılır sonra yağ soğutucusu temizleyici sıvı ile doldurulur. Temizleme sıvısı soğutucuda en az 3-4 saat tutulur ve sonra kirlenen temizleme sıvısı soğutucu dışına boşaltılır. Eğer yağ soğutucusu çok kirli ise, temizleme işlemi bir kaç kez tekrarlanmalıdır. Dizel motorlarında uzun bir süre kullanılan yağlama yağlarının renkleri koyulaşır ve yağlar kirlenir. Renginin koyulaşması yağın yapısına giren kolloidal grafit veya karbon nedeniyledir.
__________________
| ||
|
|
|
|
| Bookmarks |
| Seçenekler | |
| Stil | |
|
|
Benzer Konular
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| SoĞutma sİstemlerİ | MUZO | Motor/Teknik Bilgiler | 0 | 12-27-2009 22:46 |
| YaĞlama sİstemİ; | MUZO | Motor/Teknik Bilgiler | 0 | 12-27-2009 22:33 |
YaĞlama sİstemlerİ
Normal
