__________________

Not:
1- Araç üzerinde elektrik kaynağı yapılacaksa alternatörün zarar görmemesi için akü kutup başları sökülür.
2- Vantilatör kayışı gerginliği 1-1.5 cm den fazla olursa düşük devirde çalışır, şarj lambası yanıp söner.
3- Konjektör alternatörün ürettiği elektriği ayarlayamaz ise sisteme fazla gerilim gider lambalar sık sık patlar.
4- Alternatörün kömürü bittiğinde veya aşındığında elektrik üretemeyeceğinden şarj lambası yanar.
5- Marşa basılıp motor çalıştığında, şarj lambası söner.
6- Motor çalışırken şarj lambasının yanmasının diğer nedeni alternatör bağlantı kablosunun kopması, gevşek veya oksitli olmasıdır.
7- Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çektiğimizde far ışıkları azalıyorsa akü zayıflamıştır.
8- Motor çalışırken akü şarj olmuyorsa alternatör elektrik üretmiyordur.
9- Motor çalışmazken ışık ve özel alıcıları çalıştıran akümülatördür.
10- Konjektör (regülatör) ün arızalı olması aracın aküsünden su kaybının fazla olmasına neden olur.


Görevi:
Marş motoru yardımı ile motora ilk haraket vererek motoru çalıştırmak.
Parçaları:
1- Akümülatör
2- Kontak anahtarı
3- Selenoid
4- Marş motoru
5- Volan dişlisi
Çalışması:
Kontak anahtarı açılıp marşa basıldığında marş dişlisi volan dişlisini çevirerek motora ilk hareketi verir.


Not:
1- Marşa bastığımızda marş motoru hiç dönmüyorsa, korna çalmıyorsa akü boştur, kutup başı gevşektir veya bağlantılarda oksitlenme vardır.
2- Marşa 10-15 sn den fazla basılırsa akü boşalır.
3- Motor çalıştırılırken marş motoru yavaş dönüyorsa veya tık diye ses gelip marş motoru çalışmıyorsa akü zayıflamıştır.
4- Marş kilitlenmesinde yapılacak ilk işlem aracı vitese takarak ileri geri sallamaktır.
5- Marş sisteminde; marş motoruna giden kablo bağlantıları gevşeyebilir, marş dişlisi kırılabilir veya aşınabilir, marş kömürü aşınabilir, marş otomatiği arızalanabilir, marş motoru arızalanabilir. Bu durumlarda motora ilk hareket verilmez ve motor çalışmaz.


Görevi:
Yanma sonucu açığa çıkan gazların sessiz ve emniyetli bir şekilde dışarı atılmasını sağlar. Egzoz gazının normal rengi: yazın renksiz kışın beyazdır.
Parçaları:
1- Egzoz subabı
2- Egzoz manifoldu
3- Susturucu
4- Borular
Not:
1- Basınçlı olarak dışarı çıkan egzoz gazlarının sesini azaltan parça egzoz susturucusudur.
2- Araçta egzozdan fazla ses çıkarsa sebebi susturucu ve borularda delik olmasıdır.
3- Egzoz susturucusu tıkalı olursa yakıt sarfiyatı artar.


Görevi:
Gündüz olduğu gibi gecede rahat seyir imkanı sağlayan, aracın sürücüsünün diger araçlarla emniyetli seyrini sağlamak için yapılan far, sinyal, korna ve çeşitli lambalardan oluşan parçaları çalıştıran ve onların sigorta sistemi ile emniyetini sağlayan komple sistemdir.
Parçaları:
1- Farlar
2- Çeşitli lambalar
3- Sigortalar
4- Flaşör

Not:
1- Aracın farlarından bir kısmı veya hiçbiri yanmıyorsa sigortalar atmış olabilir veya far anahtarı arızalıdır.
2- Aracı veya herhangi bir elektrikli sistemde kısa devreden doğacak, etkili tehlikelerden koruyan parça sigortadır.
3- Aracın herhangi bir elektrikli sisteminde sigorta atmış ise aynı amperde yenisi ile değiştirilir.
4- Aracın farlarından birisi normal, diğeri az yanıyorsa bağlantılar oksitlenmiştir veya bağlantılar gevşemiştir. Farların ikiside yanmıyorsa far anahtarı arızalıdır.
5- Aracın farlarından veya sinyallerinden biri yanmıyorsa ampulü gevşek veya yanmıştır.
6- Aracın sinyalleri yanmıyorsa flaşörler arızalıdır.
7- Farların bakımı yapılırken far ayarıda yapılır.
8- Aracın üzerinde çalışırken kısa devreden doğacak yangın durumuna karşı akünün kutup başı bağlantısı sökülür.
9- Ayağımızı gaz pedalından çektiğimizde far ışıkları azalıyorsa akü zayıftır.
10- Fren pedalına basıldığında fren lambalarından herhangi biri yanmıyorsa yanmayan lambanın ampulü yanmıştır.
11- Fren pedalına bastığımızda fren lambaları yanmıyor ise sigortalar atmıştır veya fren müşiri arızalıdır. Eğer fren tutmaz lambada yanmaz ise fren hidroliği bitmiş veya sistemde hava vardır.




1-Kavrama (debriyaj) Sistemi
Görevi: Motor çalışırken motorun hareketini tekerleklere iletmek veya kesmek. Aracı vitesi geçirmeyi sağlamak. Vites değiştirilirken debriyaja basılır.


Parçaları:
1- Baskı
2- Balata
3- Bilye
Not :
1- Kavrama vites kutusu ile volan arasında bulunur. Volanın üzerindedir.
2- Vites değiştirilirken ses geliyorsa debriyaj pedalına tam basılmamıştır veya debriyaj ayarsızdır. Vitese geçişte zorluk varsa kavrama ayırtmıyordur.
3- Araç hareket halinde iken ayak devamlı debriyaj pedalında tutulursa debriyaj balatası aşınır.
4- Ani ve sert kalkış yapılırsa yakıt sarfiyatı artar. Kaçırma ve kayma nedeni balatanın yağlanmasıdır.
5- Motor aniden çekişten düşerse balata yağlanmıştır. Debriyaj teli kopmuşsa araç vitese geçmez.
6- Debriyaj en alt noktada kavrıyorsa ayarı bozuktur.
7- Araç geri vitese geçmiyorsa debriyaj pedalından ayak çekilir, yeniden basılır.
2-Vites Kutusu
Görevi: Aracın hızını yük ve yol durumuna göre ayarlamak, aracın geri hareketini temin etmek.
Parçaları:
1- Prizdirek mili
2- Senkromenç
3- Grup dişlisi
4- Geri vites dişlisi
5- Çıkış mili
NOT:
1- Aracın hızını gücünü ayarlayan sistemdir.
2- Yağı, kullanma kılavuzuna göre değiştirilir. Vites kutusundan ses geliyorsa yağ kalmamıştır.
3- Bakım yapılırken yağına bakılır. Kaçak olmamalıdır.
4- Dişli yağı kullanılır. Yağsız kalırsa ses yapar.

5- Aracın kilometre saati değer göstermiyorsa teli kopmuş demektir.
6- Araçla yolda giderken aracın hızına göre vitesi ayarlamak gerekir.
3-Şaft (kardan ) mili
Görevi: Şanzımandan aldığı hareketi diferansiyele iletir.
1- Çok düzgün dönmelidir.
2- Boyu uzayıp kısalabilmelidir.
3- Açılı dönebilmelidir.
4- İçi boş borudan yapılmalıdır.
5- Şaftın kopması anında araç devrilebilir.
6- Şaft balansı bozuk olursa belirli hızlarda şaftan ses gelir.
7- Motor ile difransiyelin çok yakın olduğu araçlarda şaft olmaz.
8- Şaftın üzerindeki mafsalların görevi değişik açılarda hareket iletmektir.
4- Diferansiyel
Görevi: Şafttan aldığı hareketi 90 derece kırıp tekerleklere iletmek. Dönüşlerde içteki tekerin az, dıştaki tekerin fazla dönmesini sağlamak.
Parçaları:
1- Ayna dişli
2- Mahruti dişli
3- Aks dişli
4- Pinyon dişli
5- Aks mili
NOT:
1- Diferansiyelde dişli yağı kullanılır.
2- Dişliler arasında aşınma olur ve yağsız kalırsa öter (ses yapar).
5-Lastikler
Önemli Notlar:
1- Şamrelli lastik : İç lastiği olan lastiğe denir.
2- Dubleks lastik : İç lastiği olmayan ( şamrelsiz ) lastiklere denir.
3- Radyal lastik : Geniş tabanlı lastiklere radyal lastik denir.
4- Lastik hava basınçları normalden fazla olursa lastik orta kısmında daha çabuk aşınır, ayrıca yolda giderken zıplama yapar.
5- Lastik hava basıncı az olursa lastikler kenardan aşınır, yakıt sarfiyatı artar, frenleme iyi olmaz.


6- Ön lastiklerin birinde hava basıncı az olursa direksiyon az olan tarafa çekme yapar.
7- Lastiklere balans ayarı yapılmaz ise direksiyona darbeler gelir. Araç yolda giderken titreşmeler yapar. Direksiyonda titreşim hissedilir.
8- Araç uzun yoldan geldiğinde lastik hava basıncı artmış ise hiçbirşey yapılmaz.
9- Lastik diş derinliği 4 mm den aşağıya düşerse değiştirilir.
10- Ön lastikler daima yeni olmalıdır. Ön lastiğin biri yeni biri eski olursa araç çekme yapar.
11- Patinaj zinciri çekici, yani diferansiyelden hareket alan ( çekişli ) tekerlere takılır.
12- Lastiklerin üzerinde ebadı yazılıdır. Lastik üzerindeki rakamlar lastiğin ebadını gösterir.
13- Aracın lastikleri değiştirilirken motor durdurulmalı, el freni çekilmeli, tekerleklere takoz konulmalıdır.
14- Ön lastiklerin basıncı tavsiye edilen değerden az olursa direksiyon zor döner.
15- Aracın lastiklerini araca her bineceğinizde kontrol etmelisiniz.
16- Ön lastiklerden birine dubleks birine de şamyelli lastik takılırsa bir tarafa çekme yapar.
17- Araçlarda periyodik olarak lastikler değiştirilmezse bazı lastikler daha önce eskir.
18- Araçta yakıt tasarrufu sağlamak için lastiklerin hava basıncı kontrol edilmelidir.
19- Araç lastikleri günde en az bir kez kontrol edilmelidir.


Görevi: Hareket halindeki aracı yavaşlatmak, aracı dudurmak, duran aracı yerinde sabitlemek.
Parçaları:
1- Fren ana merkezi
2- Tekerlek silindiri
3- Disk-kampana
4- Fren hidrolik yağı
5- Balatalar
6- El freni tabancası ve balatalar
7- Ayak pedalı
8- Westing hause
9- Fren Boruları

Fren çeşitleri:
1- Havalı frenler
2- Hidrolik frenler
3- Mekanik frenler (El freni)
Çalışması: Sistem; sıvılar sıkıştırılmaz, üzerine gelen hareketi aynen iletir prensibine göre çalışır. Fren pedalına basıldığında borulardaki hidrolik yağı, kampana veya diskteki silindirde balatalara hareketi iletir. Balatalar diski dönmez pozisyona getirir.
Not:
1- Fren pedalına basıldığında lambalar yanmıyor ise fren sisteminin hidroliği bitmiştir.
2- Fren pedalına basıldığında lambalardan biri yanmıyorsa lambanın ampülü yanmıştır.
3- Fren yapıldığında aracın hızı azalmıyorsa hidrolik kalmamıştır.
4- Fren hidrolik kabındaki yağ günlük bakımda kontrol edilir.
5- Çok soğuk havalarda el freni çekili halde park edilirse el freni ve balatalar donarak yapışır.
6- Aracın kampanaları el ile kontrol edildiğinde aşırı ısınmışsa fren ayarı bozuktur.
7- Westing hause sisteminde araç hareket ediyorken motor stop edilirse fren tutmaz.
8- El freni çekili vaziyette unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır fren tutmaz.
9- Servis frene basıldığında ön ve arka lastikler birlikte durur.
10- Araçta elfreninin görevi duran aracı sabitlemektir.
11- Aracın freni sıkı ayarlanırsa yakıt sarfiyatı artar.
12- Fren yağı azalmış ise hidrolik yağı ile tamamlanır.
13- Araç çalıştırıp hareket istendiğinde rahat harekete geçmiyor veya zorlanıyorsa el freni çekili kalmıştır.
14- Araçlarda ayak ve el freni bulunur.
15- El freninin teli koparsa el freni tutmaz.
16- Traktörlerde sağ sol fren mandalı yolda giderken kilitlenmelidir.
17- Hava frenli bir araçta hava basıncının çok çabuk düşmesinin nedeni borularda veya rekorlarda kaçak olmasıdır.


18- Hava frenli bir aracın hava basıncı göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden hareket ettirilmez.
19- Hava frenli bir araçta gösterge hava basıncı göstermiyorsa kompresör hava üretmiyordur.
20- Araç yolda giderken aracın hızına göre uygun vites takmak gerekir.
21- Hidrolik fren sistemine hava girmiş ise frenleme kuvveti azalır, aracın hızı azalmaz, frenleme iyi olmaz.
22- Disk fren sistemi balataların daha çabuk soğuyabilmesi nedeni ile kampanalı frene göre üstündür.
23- Fren pedalına basıldığında titreşimler hissediliyorsa, fren diskinde çizikler ve aşınmalar olmuş demektir.
24- Fren balataları ıslandığında, araç frene basıldığında durmaz.
25- Sadece bir taraftaki fren balataları ıslanmış ise, frenleme sırasında araç, balataların ıslandığı yönden savrulur.
26- ABS fren sistemi, frenleme sırasında sürücünün direksiyon hakimiyetini sağladığı için üstündür.



Görevi: Aracın içindeki sürücü, yolcu ve aracın kendisini yol arızalarından dolayı meydana gelen darbelerden korur.
Parçaları:
1- Amortisör
2- Yay (Helezon ve yaprak yay). Bu sitemin zarar görmemesi için çukur ve tümseklere sert girilmemelidir.
Görevi: Dönüşlerde ön tekerin aynı açıda dönmesini sğalamak ve ön takım düzgünlüğünü, dengesini sağlamak.

Parçaları:
1- Direksiyon simidi
2- Direksiyon mili
3- Direksiyon dişli kutusu
4- Rot (kısa-uzun)
5- Rot başı
6- Rotil
Not:
1- Ön düzen ayarı bozuk olan araçta ön lastikler içten ve dıştan düzensiz aşınır, yakıt sarfiyatı artar.
2- Aracın ön tekerleklerinde balanssızlık varsa direksiyonda titreşim meydana gelir.
3- Aracın direksiyon boşluğu fazla ise nedeni, dişli kutusundaki arızadır.
4- Aracın direksiyon boşluğu artmış ve titreşim varsa rot başları aşınmıştır.
5- Aracın direksiyon boşluğu artmış ise direksiyon kutusu ayarı bozulmuştur.
6- Aracın direksiyonu zor dönüyor ise lastiklerin havası tavsiye edilen değerden azdır.
7- Direksiyon dişli kutusunda dişli yağı kullanılır.

Rodaj süresince ani duruş ve kalkış yapılmamalı ve aynı viteste uzun süreli gidilmemelidir.
İlk kilometreler motorun alışma devresidir. Aracın kullanma klavuzunda belirten kilometrelerde bakım yaptırılması gerekir. Aksi halde motorda hasar meydana gelebilir.


Görevi: Aracın; yakıt, yağlama, soğutma, şarj, ışık, aydınlatma, motor devri, hız değeri gibi hususlar hakkında sürücüye bilgi veren ve ikaz eden sistemdir.
Araçta bulunan göstergeler:
Kilometre göstergesi
Motor devri göstergesi
Günlük kilometre göstergesi
Hız göstergesi
Yakıt göstergesi (Depodaki yakıt miktarı belli bir seviyenin altına düştüğünde sarı renkli lamba yanar.)
Yağ göstergesi (Motor çalıştırıldığında sönmesi gereken kırmızı lamba)
Isı göstergesi
Şarj göstergesi (Motor çalıştırıldığında sönmesi gereken kırmızı lamba)
Jigle göstergesi (Jigle çekili olduğunda yanan sarı lamba)
El freni göstergesi ( El freni çekili olduğunda yanan kırmızı lamba)
Dönüş ışıkları göstergesi
Kısa ve uzun far göstergesi (Uzun farlar yakıldığında yanan mavi lamba)