JÜPİTER
Kimlik Bilgileri:


Kütle... 1,8986×1027 kg

Keppler sabiti(r^3/s^2)... 126,686×106 km³/s²

Ekvatoral yarıçap... 71492 km

Kutupsal yarıçap... 66854 km

Basıklık... 64,874×10-3

Ortalama yoğunluk... 1326 kg/m³

Eylemsizlik momenti katsayısı... 0,254

Yüzey çekim (ekvatorda)... 23,12 m/s²

Kaçma hızı... 59,5 km/s

Eksen eğikliği... 3,1 derece

Güneşe ort. uzaklık... 778,3 milyon km

Görünür parlaklık... -2,8 kadir

Dönme periyodu... 9,92 saat

Yüzey sıcaklığı... -120 °C

Uydu sayısı... 16

Halka sayısı... 1

Yörünge eğim açısı... 1,3 derece

Ortalama yörünge hızı... 13,06 km/s

Yörüngesel periyod... 11,86 yıl


Genel Bilgiler


1. Güneş sisteminin en büyük gezegeni Jüpiter'dir. Ekvatoral dünyanın çapından 11 kat büyüktür ve hacim olarak bu büyüklük dünyanın 1300 katına ulaşmaktadır.

2. Jüpiterin kendi etrafındaki dönüşü açısından çok ilgi çekici bir yönü de katı bir cisim gibi dönmemesidir. Yüzeyin farklı kısımları farklı hızlarda döner. Ekvator bölgesinin dönüş hızı kutup bölgelerine nazaran daha fazladır.

3. Jüpiteri karakterize eden en önemli özelliklerden biri de uydularıdır. Bunlardan üçü Aydan büyük olup, en büyüklerinin ebatları merkür geze-geninin ebatlarıyla aynıdır. Gaynmede adlı bu gezegen uydunun çapı 5600 kilometredir. Bundan sonra sırasıyla 5200 kilometre ile Callisto, 3800 kilometre çaplı lo, 3100 kilometre çaplı Europa'dır. Diğer uydular daha küçük olup fazla bir özellikleri yoktur.

4. Güneşten aldığı ışığın büyük bir kısmım yansıtan Jüpiter, teleskopla bakıldığında son derece parlaktır. Şekli düz bir diski andırır.

5. Jüpiteri karakterize eden önemli bir başka özelliği de yüzeyinde görülen ekvatora paralel çizgilerdir. Karanlık kuşaklarla birbirinden ayrılanbu şeritler genellikle kırmızı veya menekşe rengindedir. Söz konusu şeritler birbirine fazla benzemezler. Hatta birçok defa son derece karışık bir biçime girerler.

6. Bugüne kadar teleskoplar yardımıyla çekilen Jüpiter fotoğraflarında bilim adamlarım en çok şaşırtan bir özelliği de üzerindeki kırmızı lekedir. Genişliği 50 bin, boyu 15 bin kilometre olan bu lekenin ne olduğu bu güne kadar anlaşılamamıştır. Dünyanın ekvator uzunluğunun 40 bin kilometre olduğu düşünülürse oldukça büyük olan bu lekenin katı bir cismi, atmosfer veya atmosferde dolaşan katı bir cisim olup olmadığı hâlâ esrarını koruyan bir sırdır. Zamanla şeklinde ve özellikle renginde bazı değişiklikler meydana gelen kırmızı leke teleskopla gözlenmeye başlandığı 130 yıldan beri hiç kaybolmamıştır. Son yıllarda ortaya atılan bir faraziyeye göre kırmızı lekenin meydana gelmesinde gezegenin o bölgesinde havanın hareketini engelleyen çok yüksek bir dağ zinciri rol oynamakta ve farklı bulut kümeleri meydana gelmektedir.

7. Jüpiterin atmosferinin kalınlığı tam olarak bilinmemekle beraber yaklaşık olarak 10 bin kilometre kadar olduğu sanılmaktadır. Atmosferdeki ısı da çok düşüktür. Sıfırın altında 120 dereceden daha aşağı olduğu tahmin edilmektedir.

8. Tamamen bulutlarla kaplı olan gezegendeki bu bulutlarda amonyak kristalleri bulunup bunların zaman zaman damlalar halinde yağdığı zannedilmektedir. Gayet tabi olarak bu kalınlıktaki atmosfer tabakasının gezegen yüzeyine yaptığı basınç da çok yüksek olmaktadır. Astronomlar bu basıncın dünyamız üzerindeki basınçtan bir milyon defa güçlü olduğunu ifade etmektedirler.

9. Jüpiterin Dünya, Venüs veya Mars gibi gazdan meydana gelmiş bir atmosferle sarılmış katı yüzeyli bir gezegen olduğu söylenemez. Jüpiter büyük bir ihtimalle erimiş bir hidrojen okyanusundan meydana gelmiş dev bir küredir.


SATÜRN
Kimlik Bilgileri:


Kütle... 5608,46×1024 kg

Keppler sabiti(r^3/s^2)... 37,931×106 km³/s²

Ekvatoral yarıçap... 60268 km

Kutupsal yarıçap... 54364 km

Basıklık... 97,962×10-3

Ortalama yoğunluk... 687 kg/m³

Eylemsizlik momenti katsayısı... 0,210

Yüzey çekim (ekvatorda)... 8,6 m/s²

Kaçma hızı... 35,5 km/s

Eksen eğikliği... 26,7 derece

Güneşe ort. uzaklık... 1427 milyon km

Görünür parlaklık... -0,3 kadir

Dönme periyodu... 10,67 saat

Yüzey sıcaklığı... -180 °C

Uydu sayısı... 18

Halka sayısı... 7

Yörünge eğim açısı... 2,49 derece

Ortalama yörünge hızı... 9,64 km/s

Yörüngesel periyod... 29,46 yıl


Genel Bilgiler


1. Boyutları bakımından Güneş sisteminde Jüpiterden sonra ikinci en büyük gezegendir. Güneşten uzaklığına göre altıncı sıradadır. Zuhal gezegeni olarak da adlandırılır.

2. Satürn'ü diğer gezegenlerden ayıran en önemli özelliği dev gezegeni çepeçevre saran halkalardır. Her ne kadar tek bir halka olarak görünse de aslında birbirinden ayrılmış ve iç içe geçmiş üç halkadan meydana gelmiştir.

3. Bu üç halkanın görünümü ve boyutları birbirinden farklıdır. Meselâ, yarı saydam ve en az aydınlık görünen iç halkanın dıştan çapı 180 bin km, yüzeye olan uzaklığı 10.000 km'dir. Ortada bulunan halka ise biraz daha aydınlık olup, iç halkadan 1000 km'lik bir saha ile ayrılmıştır. Genişliğiyse 20 bin km'dir. Halkaların en aydınlık olanı dış halkadır. Ortadaki halkadan 4000 km uzakta olan bu halka, yaklaşık 16 bin km genisliğindedir. Buna karşılık halkaların kalınlıkları çok azdır (ortalama 50-60 km).

4. Satürn halkalarını meydana getiren milyarlarca taneciğin boyutları en az birkaç milimetreyle en çok birkaç kilometre (astroid gibi) arasında değişmekte olup donmuş amonyaktan meydana geldikleri tahmin edilmektedir. Birbirine bağlı olmadan aynı gezegen çevresinde, belli bir yörüngede donen bu taneciklerin meydana gelişi hakkında değişik görüşler vardır. Bunlardan en çok kabul görenine göre söz konusu halkalar, Satürn çevresinde dolaşan katı cisimli büyük uyduların parçalanıp gezegen yörüngesine dağılmasıyla meydana gelmiştir.

5. Günümüzde dev gezegen Satürnün iç yapısı ve bileşiminin nasıl olduğu hakkında kesin bir bilgi yoktur. Çünkü hiçbir uzay aracı bu gezegene iyice yaklaşıp yakından bir inceleme yapamamıştır. Buna rağmen modern astronomi oldukça kabul gören tasanlar (varsayımlar) ortaya atmıştır. Bunlardan biri olan Wild Teorisine göre Satürnün merkezinde demir ve nikel gibi ağır elementlerden meydana gelmiş bir çekirdek vardır. Bu çekirdek buzul bir tabaka tarafından çevrelenmekte ve en üstte de gaz hâlinde bulunan bir tabaka yer almaktadır. Başka bir teoriye göre de en üst tabaka ağır atmosferin sebep olduğu basınç sonucu sıvı hidrojenden teşekkül etmiştir. Başka bir deyişle Satürnün bütün yüzeyi dev hidrojen okyanuslarından meydana gelmiştir.

6. Satürn'ün tam 18 uydusu vardır. Bunların en ünlüleri Titan (çapı 5150 km), Rea (1530 km), Japet (1460 km), Dione (1120 km), Tethys (1060 km) ve Mimas (390 km)tır. Titan aynı zamanda Jüpiter'in uydusu Ganymede (5276 km)den sonra Güneş sisteminin en büyük uydusudur.

7. Satürn yüzeyinin son derece soğuk olması, ayrıca gaz veya sıvı maddelerden teşekkül etmesi sebebiyle, üzerine araç veya astronot indirip araştırma yapılması bugün için imkânsızdır.


URANÜS
Kimlik Bilgileri:


Kütle... 86,83×1024 kg

Keppler sabiti(r^3/s^2)... 5,794×106 km³/s²

Ekvatoral yarıçap... 25559 km

Kutupsal yarıçap... 24973 km

Basıklık... 22,927×10-3

Ortalama yoğunluk... 1318 kg/m³

Eylemsizlik momenti katsayısı... 0,225

Yüzey çekim (ekvatorda)... 8,69 m/s²

Kaçma hızı... 23,3 km/s

Eksen eğikliği... 97,9 derece

Güneşe ort. uzaklık... 2869,6 milyon km

Görünür parlaklık... 5,5

Dönme periyodu... 17,23 saat

Yüzey sıcaklığı... -210 °C

Uydu sayısı... 15

Halka sayısı... 11

Yörünge eğim açısı... 0,77 derece

Ortalama yörünge hızı... 6,81 km/s

Yörüngesel periyod... 84,01 yıl


Genel Bilgiler


1. Güneş sisteminin üçüncü en büyük gezegeni Uranüs'tür. Dünyadan 60 kat daha büyüktür.

2. Gezegen hakkında son gelişme Mart 1977'de gerçekleşti. NASA bu târihte yaptığı bir açıklamada gezegenin etrafında Satürn'ün etrafında olduğu gibi halkalar mevcut olduğunu bildirdi. Yapılan ilk tes-pitler halkaların gezegen ekvatorundan 18.000-26.000 km yükseklikte ve 10-97 km genişliğinde yerleşmiş bulunduğunu ortaya çıkardı. ABD ve SSCB nin Uranüs yakınından geçen insansız uzay araçlarının verdiği bilgilerle de halkaların en büyüğünün çapı 1,5 km'yi geçmeyen kaya parçalarından müteşekkil olduğu anlaşıldı.

3. Uranüs, büyük bir teleskopla incelendiğinde 10 cm çaplı, mavimsi-yeşil bir dâire olarak görülür.

4. Uranüsün atmosferinde amonyak ve metan gazı bulunur.

5. Gezegen yüzeyinden 18 km yükseğe kadar çıkan atmosferdeki gazların yüzeye iki atm. (Dünya'dakinin iki katı)lik bir basınç yaptığı da yine son araştırmalar neticesinde keşfedildi.

6. Uranüs'ün günümüze kadar tespit edilmiş önemli diğer bir özelliği de eksenin eğikliğidir. Yörünge düzlemiyle eksenin 82°lik bir açı yapması gezegenin bir varil gibi görünmesine sebep olur. Aynı zamanda iki mevsim meydana gelir ve bir mevsim 20 sene sürer. Bu durum dönüş özelliğine de bağlı olarak gezegenin her bir bölümünün 20 sene karanlıkta kalmasına sebep olur. Aydınlık mevsimi de yine 20 sene sürer. Gezegenin aydınlık tarafında -200°C 'nin altında olan hararetin, karanlık kısımda bunun çok altına düştüğü tahmin edilmektedir.

7. Uranüsün Ariel, Umbriel, Titania, Oberon ve Miranda adında beşi büyük topla 15 uydusu vardır.


NEPTÜN
Kimlik Bilgileri:


Kütle... 102,43×1024 kg

Keppler sabiti(r^3/s^2)... 6,8351×106 km³/s²

Ekvatoral yarıçap... 24,766e3 km

Kutupsal yarıçap... 24,342e3 km

Basıklık... 17,081×10-3

Ortalama yoğunluk... 1,638 kg/m³

Eylemsizlik momenti katsayısı... ?

Yüzey çekim (ekvatorda)... 11,00 m/s²

Kaçma hızı... 23,5 km/s

Eksen eğikliği... 28,8 derece

Güneşe ort. uzaklık... 4496,6 milyon km

Görünür parlaklık... 7,8

Dönme periyodu... 16,12 saat

Yüzey sıcaklığı... -220 °C

Uydu sayısı... 8

Halka sayısı... 4

Yörünge eğim açısı... 1,77 derece

Ortalama yörünge hızı... 5,42 km/s

Yörüngesel periyod... 164,79 yıl


Genel Bilgiler


1. Neptün Güneş sisteminin sekizinci büyüklük bakımından da dördüncü büyük gezegenidir. Çıplak gözle görülmez.

2. Neptün, güneş etrafında elips biçiminde bir yönde dolaşır. Teleskopla bakıldığında, Uranüs Pluton arasında görünür. Teleskoptaki görünen donuk yeşilimtraktır. Yeşil renkli gözükmenin sebebi, atmosferinde bol miktarda metan gazının bunmasıdır. Metan gazı, ışık tayfındaki kırmızı yutar ve yeşil baskın renk olur. Teleskop görüntüsündeki donukluk ise, atmosferinin çok olmasındandır. Ancak büyük teleskoplarla düzgün yüzeyli bir gezegen olarak farkedilir.

3. Neptün'ün bilinen iki uydusu vardır. Neptün'den 354.000 km mesafede dönen, 2700 km çaplı Tritton uydusu 1846 senesinde; 5,6 milyon kilometre mesafede dolaşan, 300 km çaplı Nereid uydusu 1946 senesinde keşfedilmiştir.

4. Neptün'ün atmosfer kalınlığı 3200 km olup, ortalama sıcaklık -220°C, atmosfer basıncı, yüzeyde, dünyâdakinden 200.000 defa daha fazladır. Neptün'ün ekseni etrafında dönücü çok hızlı ve atmosfer yapısı iletken özellik taşıdığı için, manyetik sahası çok kuvvetlidir.

5. Yakından gözlendiğinde Neptün'ün yeşil değil, aynen dünyâmız gibi mavi bir atmosfere sahip olduğu görülmüştür. İkinci olarak, Dünyâdan pürüzsüz, dolayısıyla sakin görünen Neptün atmosferinin Voyager 2'nin gözlemlerine göre beklenenin tersine çok dinamik olduğu anlaşılmıştır. Çekilen fotoğraflarda Neptün'ün 20 derece güney enleminde, aşağı yukarı dünyâ büyüklüğünde koyu bir bölgenin ve bu bölgenin kenarında geniş sahalar kaplayan metan kristallerinden meydana gelmiş parlak "Cirrus" bulutlarının varlığı göze çarpmaktadır.

6. Yine beklenenin tersine, Neptün'ün manyetik alanı çok zayıf (hatta dünyânın manyetik alanından daha zayıf) bulunmuştur.

7. Voyager 2 Neptün'e yaklaştıkça, Neptün yöresinde dünyâdan gözlenemeyen yeni uydular gözlenmiştir. Şu anda Neptün'ün ikisi Önceden bilinen (Triton ve Nereid), çaplan 100 km den daha büyük 8 uydusu belirlenmiştir. Ancak bu uydular küresel yapılı değildir. Meselâ 1989 NI daha çok üçgen biçiminde görünmektedir.

8. Voyager 2 fotoğraflarında ayrıca Neptün etrafında gezegen yüzeyinden aşağı yukarı 60.000 km ötede üç tane içice halka görülmekte olup, bazı bölgelerde çok sayıda 10-20 km çaplı katı cisimlerin varlığı tesbit edilmiştir.

9. Azot ve metan gazından meydana gelen atmosferiyüzeyden 800 km'ye kadar uzanıyor.Neptündeki atmosfer basıncı 10 mikrobar yani Dünyadaki atmosfer basıncının 10 milyonda biri olarak ölçülmüştür.


PLUTON
Kimlik Bilgileri:


Kütle... 12,5×1021 kg

Keppler sabiti(r^3/s^2)... 830 km³/s²

Ekvatoral yarıçapı... 1130 km

Kutupsal yarıçap... 1130 km

Basıklık... ?

Ortalama yoğunluk... 2050 kg/m³

Eylemsizlik momenti katsayısı... ?

Yüzey çekim (ekvatorda)... 0,66 m/s²

Kaçma hızı.... ? km/s

Eksen eğikliği... 57,5 derece

Güneşe ort. uzaklık... 5900 milyon km

Görünür parlaklık... 13,6

Dönme periyodu... 6,38 saat

Yüzey sıcaklığı... -220 °C

Uydu sayısı.... 1

Halka sayısı... 0

Yörünge eğim açısı.... 17,2 derece

Ortalama yörünge hızı... 4,74 km/s

Yörüngesel periyod... 248,54 yıl


Genel Bilgiler


1. Plüton Güneş sisteminin dokuzuncu yörüngesinde bulunan gezegenlerin en küçük olanıdır. Plüton Güneş etrafında elips biçiminde bir yörüngede döner.

2. Güneşe en yakın mesafesi 4.49 milyar km ve en uzak mesafesi 7.33 milyar km'dir.

3. Diğer gezegenler gibi, güneşten aldığı ışıklan geri yansıtır. En hassas teleskoplarla dahi ancak sönük olarak gözlenebilir. 1930 senesinde Amerikan astronomu Clyde W. Tombaugh tarafından keşfedilmiştir.

4. Hakkında bilinenler azdır. Atmosfer uyduları ve güçlü teleskoplarla gözlenebilir. Sahaların çok genişlemesine rağmen son derece uzakta bulunduğu için ancak bir nokta büyüklüğünde gözükmektedir. Çok uzakta bulunduğu için boyuttan hakkında verilen ölçüler faraziyeye dayanır.

5. Güneşten milyarlarca kilometre uzakta olduğu için, yüzey ısısının çok düşük olduğu tahmin edilmektedir. Bu tahmine göre Plüton donmuş bir buz küresinden başka bir şey değildir.

6. Plütonun her geçen sene biraz daha parlaklığı artmaktadır. Bunun sebebi yörüngesinde güneşe gittikçe yaklaşmasıdır. Plütonun güneş etrafındaki bir turu 249 sene sürer. Kendi etrafındaki dönüşü ise 6.3867 gündür.

7. Plütonun bir uydusu vardır. Charon ismi verilen bu uydu yaklaşık 1200 km çapında ve kütlesi Plüton'unkinden yaklaşık 10 kat azdır. Charon ve Plüton bir bakıma güneş sisteminin ikiz gezegeni kabul edilir. Charon'un Plüton etrafında dönüşü, Plüton'un kendi etrafında dönüşüne eşit olup 6.3867 gündür.

8. Charon'un geç keşfedilmesinde dönüşlerdeki bu muntazam kilitlenmenin önemi büyüktür. Gerek Plüton ve gerekse Charon'un atmosferinde metan bulunduğu ve iç yapılarının dünyâya benzediği, yâni merkezinde katı bir çekirdek bulunduğu tahmin edilmektedir.